Nội dung bài viết
Công ty có lãi, chủ doanh nghiệp cần tiền cho chi tiêu gia đình hoặc đầu tư riêng. Chuyển thẳng từ tài khoản công ty sang tài khoản cá nhân là cách nhanh nhất, nhưng cũng là cách dễ gây rủi ro thuế nhất. Bài viết so sánh 3 cách để chủ doanh nghiệp rút tiền công ty – lương, lợi nhuận, vay – theo góc nhìn thực tế của ACCA Consulting Vietnam.
1. Tiền công ty không phải tiền của chủ
Với công ty TNHH hay công ty cổ phần, công ty là pháp nhân tách biệt với chủ sở hữu. Tiền trên tài khoản công ty chỉ trở thành tiền của chủ khi có căn cứ: tiền lương theo hợp đồng, lợi nhuận được chia theo quyết định, hoặc khoản vay có hợp đồng. Mọi khoản rút không có căn cứ đều có thể bị cơ quan thuế xem xét lại bản chất.
Khoản "tạm ứng" cho chủ kéo dài nhiều kỳ, không có chứng từ hoàn ứng, là dấu hiệu rủi ro rất hay gặp khi đội ngũ ACCA Consulting Vietnam rà soát sổ sách cho khách hàng mới.
2. So sánh 3 cách chủ doanh nghiệp rút tiền công ty
| Tiêu chí | Nhận lương | Chia lợi nhuận | Vay công ty |
|---|---|---|---|
| Điều kiện | Có HĐLĐ/quyết định, trực tiếp điều hành | Đã nộp thuế TNDN, có quyết định chia | Hợp đồng vay, có thời hạn và kế hoạch trả |
| Thuế TNDN | Có thể là chi phí được trừ nếu đủ điều kiện | Chia từ lợi nhuận sau thuế TNDN | Không ảnh hưởng chi phí |
| Thuế TNCN | Khấu trừ theo biểu luỹ tiến | Có thể phát sinh theo quy định hiện hành | Không phải thu nhập nếu là khoản vay thật |
| Bảo hiểm | Có thể phát sinh bảo hiểm bắt buộc | Không | Không |
| Rủi ro chính | Lương chủ có thể không được trừ ở một số loại hình | Chia khi còn lỗ luỹ kế hoặc chưa góp đủ vốn | Không trả, bị xem xét lại bản chất |
Lưu ý với công ty TNHH một thành viên do cá nhân làm chủ
Theo quy định hiện hành, tiền lương, tiền công của chủ công ty TNHH một thành viên do một cá nhân làm chủ có thể không được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Khi đó, nhận lương vừa không giảm thuế TNDN, vừa phát sinh thuế TNCN. Bạn nên kiểm tra kỹ trước khi đưa lương chủ vào bảng lương.
3. Ví dụ minh hoạ: chủ muốn rút 1 tỷ đồng/năm
Ví dụ minh hoạ: Công ty E có tổng doanh thu năm 2,5 tỷ đồng, lợi nhuận trước khoản chi cho chủ là 1 tỷ đồng. Theo Luật Thuế TNDN 2025, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng áp dụng thuế suất 15%. Biểu đồ dưới đây chỉ so sánh thuế TNDN, chưa tính thuế TNCN của chủ.
Ví dụ minh hoạ, thuế suất 15% áp dụng cho DN có doanh thu năm không quá 3 tỷ; chưa gồm TNCN và bảo hiểm.
Xem dạng bảng
| Lương, được tính chi phí | 0 triệu đ |
| Lương, không được tính chi phí | 150 triệu đ |
| Chia lợi nhuận sau thuế | 150 triệu đ |
| Vay công ty | 150 triệu đ |
Nhìn biểu đồ, lương được tính chi phí có vẻ có lợi nhất. Nhưng 1 tỷ đồng lương sẽ chịu thuế TNCN theo biểu luỹ tiến, có thể ở bậc cao, và còn phải chứng minh mức lương hợp lý với công việc. Nếu là công ty một thành viên do cá nhân làm chủ, phương án này có thể không áp dụng được. Chia lợi nhuận thì đơn giản hơn về hồ sơ, nhưng chỉ được chia khi đã hoàn thành nghĩa vụ thuế và tài chính theo quy định.
Vay công ty không làm phát sinh thu nhập nếu là khoản vay thật: có hợp đồng, có thời hạn, có trả gốc. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều chủ doanh nghiệp "vay" nhưng không bao giờ trả. Khi đó cơ quan thuế có thể đánh giá lại bản chất là phân phối thu nhập.
4. Phương án kết hợp thường dùng
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp kết hợp: trả lương ở mức hợp lý với vai trò điều hành (nếu loại hình cho phép tính chi phí), phần còn lại nhận qua chia lợi nhuận cuối năm sau quyết toán. Khoản vay chỉ dùng cho nhu cầu tạm thời, có lịch trả rõ ràng.
- 1Xác định nhu cầu
Ước tính số tiền chủ cần trong năm và thời điểm cần.
- 2Chọn hình thức
Lương, lợi nhuận hay vay tuỳ loại hình và kết quả kinh doanh.
- 3Lập căn cứ
HĐLĐ/quyết định lương, quyết định chia lợi nhuận hoặc hợp đồng vay.
- 4Chuyển khoản đúng nội dung
Ghi rõ nội dung: lương tháng, chia lợi nhuận năm, giải ngân vay.
- 5Khai thuế liên quan
Khấu trừ TNCN, khai trên tờ khai kỳ phát sinh nếu có.
- 6Đối chiếu cuối năm
Rà soát số dư phải thu chủ sở hữu trước khi lập BCTC.
5. Dấu hiệu rủi ro cần xử lý ngay
- Số dư phải thu chủ sở hữu, tạm ứng chủ tăng liên tục qua nhiều năm.
- Chia lợi nhuận khi báo cáo tài chính còn lỗ luỹ kế.
- Thanh toán chi tiêu cá nhân của chủ bằng thẻ hoặc tài khoản công ty.
- Lương chủ cao bất thường so với doanh thu, không có HĐLĐ hoặc quyết định.
- Doanh nghiệp lỗ nhiều năm nhưng chủ vẫn rút tiền đều đặn.
Nếu công ty bạn đang lỗ kéo dài, đọc thêm bài doanh nghiệp lỗ nhiều năm để chuẩn bị hồ sơ giải trình.
Câu hỏi thường gặp
Chủ doanh nghiệp có được tự trả lương cho mình không?
Có thể, nếu trực tiếp tham gia điều hành và có căn cứ. Tuy nhiên với một số loại hình như công ty TNHH một thành viên do cá nhân làm chủ, lương chủ có thể không được tính chi phí theo quy định hiện hành.
Chia lợi nhuận có phải nộp thuế TNCN không?
Khoản lợi nhuận chia cho cá nhân có thể phát sinh thuế TNCN từ đầu tư vốn theo quy định hiện hành. Doanh nghiệp nên kiểm tra nghĩa vụ khấu trừ trước khi chuyển tiền.
Vay tiền công ty có cần tính lãi không?
Nên có hợp đồng vay ghi rõ lãi suất, thời hạn và lịch trả. Khoản vay không lãi, không thời hạn dễ bị xem xét lại bản chất khi kiểm tra.
ACCA Consulting Vietnam có tư vấn phương án rút tiền cho chủ doanh nghiệp không?
Có. Chúng tôi phân tích loại hình, kết quả kinh doanh và đề xuất phương án kèm hồ sơ phù hợp, đồng thời cập nhật sổ sách và tờ khai liên quan.
Rút tiền công ty đúng cách, đỡ rủi ro
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) cung cấp dịch vụ kế toán TP.HCM trọn gói, rà soát giao dịch với chủ sở hữu định kỳ. Nhận tư vấn theo trường hợp của bạn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
