Nội dung bài viết
Chính sách kế toán là tập hợp các nguyên tắc, phương pháp mà doanh nghiệp chọn để ghi sổ và lập báo cáo tài chính. Cùng một nghiệp vụ, chọn chính sách khác nhau có thể cho ra lợi nhuận khác nhau. Bài viết giúp kế toán trưởng, CFO chốt các lựa chọn quan trọng và dựng sổ tay chính sách, theo cách ACCA Consulting Vietnam áp dụng khi nhận dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp.
1. Chính sách kế toán là gì và vì sao phải viết ra
Chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành cho phép doanh nghiệp lựa chọn trong một số phương pháp: tính giá xuất kho, khấu hao, phân bổ chi phí trả trước, lập dự phòng. Khi đã chọn, doanh nghiệp phải áp dụng nhất quán giữa các kỳ và trình bày trong thuyết minh báo cáo tài chính.
Vấn đề ở doanh nghiệp nhỏ là chính sách thường chỉ nằm trong đầu kế toán cũ. Khi đổi người, mỗi người một cách: năm trước phân bổ công cụ 12 tháng, năm nay 24 tháng, khiến số liệu không so sánh được. Viết chính sách thành văn bản giúp tránh điều đó và giúp việc bàn giao hồ sơ kế toán trơn tru hơn.
2. Năm lựa chọn chính sách kế toán cần chốt sớm
| Nội dung | Lựa chọn phổ biến | Ảnh hưởng chính |
|---|---|---|
| Tính giá xuất kho | Bình quân gia quyền (cuối kỳ hoặc tức thời), nhập trước – xuất trước, đích danh | Giá vốn, giá trị tồn kho |
| Khấu hao TSCĐ | Đường thẳng, số dư giảm dần có điều chỉnh, theo sản lượng | Chi phí hằng năm, giá trị còn lại |
| Ngưỡng công cụ dụng cụ | Ghi thẳng chi phí hay phân bổ; số kỳ phân bổ | Chi phí từng tháng |
| Dự phòng | Nợ phải thu khó đòi, giảm giá hàng tồn kho | Lợi nhuận, giá trị tài sản thuần |
| Ghi nhận doanh thu | Thời điểm chuyển giao, dịch vụ theo tiến độ | Doanh thu từng kỳ |
Với TSCĐ, tiêu chuẩn ghi nhận và khung thời gian khấu hao áp dụng theo quy định hiện hành; chính sách nội bộ chỉ chọn trong khung đó và ghi rõ cho từng nhóm tài sản (máy tính, xe, máy móc…).
Ví dụ: cùng nghiệp vụ, khác chính sách
Ví dụ minh hoạ: doanh nghiệp tồn đầu tháng 100 sản phẩm giá 50.000đ, nhập thêm 100 sản phẩm giá 60.000đ, xuất bán 120 sản phẩm. Theo nhập trước – xuất trước, giá vốn = 100 × 50.000 + 20 × 60.000 = 6.200.000đ. Theo bình quân gia quyền cuối kỳ, đơn giá bình quân 55.000đ, giá vốn = 6.600.000đ.
Ví dụ minh hoạ; tổng giá vốn + tồn kho luôn bằng 11.000.000đ ở cả hai cách.
Xem dạng bảng
| Nhập trước – xuất trước | Bình quân cuối kỳ | |
|---|---|---|
| Giá vốn 120 sp | 6.200.000đ | 6.600.000đ |
| Tồn kho 80 sp | 4.800.000đ | 4.400.000đ |
| Nghiệp vụ | Nợ | Có | Số tiền (đ) |
|---|---|---|---|
| Giá vốn xuất bán (bình quân cuối kỳ) | 632 | 156 | 6.600.000 |
| Mua máy tính xách tay 24 triệu ghi là CCDC, đưa vào sử dụng | 242 | 153 | 24.000.000 |
| Phân bổ CCDC tháng đầu (24 tháng theo chính sách) | 6422 | 242 | 1.000.000 |
| Khấu hao xe 600 triệu, đường thẳng 8 năm – tháng | 6421 | 214 | 6.250.000 |
3. Mục lục sổ tay chính sách kế toán mẫu
- Kỳ kế toán, đơn vị tiền tệ, chế độ kế toán áp dụng
- Nguyên tắc ghi nhận tiền và tương đương tiền, giao dịch ngoại tệ
- Nợ phải thu và dự phòng nợ khó đòi
- Hàng tồn kho: phương pháp tính giá, dự phòng giảm giá
- TSCĐ: tiêu chuẩn ghi nhận, phương pháp và thời gian khấu hao theo nhóm
- Chi phí trả trước và công cụ dụng cụ: ngưỡng và số kỳ phân bổ
- Nợ phải trả, chi phí phải trả, dự phòng
- Doanh thu và thu nhập khác: thời điểm ghi nhận
- Chi phí đi vay, thuế TNDN hiện hành
- Quy trình phê duyệt thay đổi chính sách
4. Quy trình xây dựng bộ chính sách kế toán
- 1Khảo sát
Ghi lại cách đang hạch toán thực tế cho từng nhóm nghiệp vụ.
- 2Đối chiếu
So với chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành và yêu cầu của công ty mẹ (nếu có).
- 3Lựa chọn
Chốt phương pháp phù hợp, cân nhắc ảnh hưởng thuế và báo cáo.
- 4Ban hành
Giám đốc phê duyệt, cài đặt tương ứng trên phần mềm kế toán.
- 5Duy trì
Rà soát hằng năm; thay đổi phải có lý do và xử lý theo chuẩn mực.
5. Lưu ý khi muốn thay đổi chính sách
Chỉ nên đổi chính sách khi có lý do rõ ràng (ví dụ yêu cầu báo cáo hợp nhất của công ty mẹ, hoặc phương pháp mới phản ánh trung thực hơn). Việc thay đổi chính sách thường phải áp dụng hồi tố, khác với thay đổi ước tính. Xem chi tiết tại thay đổi chính sách kế toán và ước tính.
Doanh nghiệp đang tìm đơn vị hỗ trợ có thể tham khảo dịch vụ kế toán TP.HCM và tiêu chí chọn đơn vị phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc lập sổ tay chính sách kế toán không?
Không có biểu mẫu sổ tay bắt buộc, nhưng chính sách phải được áp dụng nhất quán và trình bày trong thuyết minh báo cáo tài chính. Viết thành văn bản là cách đơn giản để đảm bảo điều đó.
Có được chọn chính sách để giảm thuế không?
Chính sách kế toán và quy định thuế là hai hệ thống khác nhau. Một số khoản chi phí theo sổ kế toán có thể không được trừ khi tính thuế TNDN; cần đối chiếu riêng khi quyết toán.
Bao lâu nên rà soát chính sách kế toán?
Nên rà soát mỗi năm trước khi khoá sổ, hoặc khi doanh nghiệp thay đổi mô hình kinh doanh, có công ty mẹ nước ngoài hay chuẩn bị kiểm toán.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ xây dựng chính sách kế toán không?
Có. ACCA Consulting VN hỗ trợ khảo sát cách hạch toán hiện tại, đề xuất lựa chọn và soạn khung sổ tay chính sách phù hợp quy mô doanh nghiệp.
Chuẩn hoá chính sách kế toán trước kỳ khoá sổ
ACCA Consulting Vietnam cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói và rà soát chính sách cho doanh nghiệp tại TP.HCM. Nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
