Nội dung bài viết
Bảng cân đối kế toán (mẫu B01) cho biết tại một ngày cụ thể, doanh nghiệp đang có gì và những thứ đó được tài trợ bằng tiền của ai. ACCA Consulting Vietnam giải thích từng nhóm chỉ tiêu bằng ngôn ngữ đời thường, qua ví dụ minh hoạ một quán cà phê mới mở.
1. Bảng cân đối kế toán trả lời câu hỏi gì
Hãy hình dung B01 là ảnh chụp tài chính tại ngày khoá sổ. Bên trái là tài sản: những thứ doanh nghiệp đang nắm giữ. Bên phải là nguồn vốn: tiền để có những tài sản đó đến từ chủ sở hữu hay đi vay, đi nợ. Hai bên luôn bằng nhau:
Tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu
Khác với báo cáo kết quả kinh doanh đo cả một kỳ, B01 chỉ đúng tại một thời điểm. Số dư tiền ngày 31/12 có thể khác hẳn ngày 15/12.
2. Ví dụ quán cà phê: từ nghiệp vụ đến B01
Ví dụ minh hoạ: chị Lan thành lập công ty TNHH mở quán cà phê. Trong tháng đầu có năm nghiệp vụ. Để dễ theo dõi, ví dụ bỏ qua thuế GTGT.
| Nghiệp vụ | Nợ | Có | Số tiền (đ) |
|---|---|---|---|
| Chị Lan góp vốn vào tài khoản công ty | 1121 | 4111 | 500.000.000 |
| Vay ngân hàng 3 năm | 1121 | 3411 | 200.000.000 |
| Mua máy pha và quầy bar | 211 | 1121 | 150.000.000 |
| Trả trước tiền thuê mặt bằng 6 tháng | 242 | 1121 | 120.000.000 |
| Mua nguyên liệu, chưa trả tiền | 152 | 331 | 30.000.000 |
Sau năm nghiệp vụ, tiền gửi còn 430 triệu (500 + 200 - 150 - 120). Lập B01 rút gọn như sau:
| Tài sản | Số tiền | Nguồn vốn | Số tiền |
|---|---|---|---|
| Tiền | 430 | Phải trả người bán | 30 |
| Nguyên vật liệu | 30 | Vay dài hạn | 200 |
| Chi phí trả trước | 120 | Vốn góp của chủ sở hữu | 500 |
| Tài sản cố định | 150 | ||
| Tổng tài sản | 730 | Tổng nguồn vốn | 730 |
- Tiền58,9%
- Tài sản cố định20,6%
- Chi phí trả trước16,4%
- Nguyên vật liệu4,1%
Ví dụ minh hoạ: tỷ trọng trên tổng tài sản 730 triệu đồng.
Xem dạng bảng
| Tiền | 58,9% |
| Tài sản cố định | 20,6% |
| Chi phí trả trước | 16,4% |
| Nguyên vật liệu | 4,1% |
3. Tài sản ngắn hạn và dài hạn
Tài sản ngắn hạn là những gì dự kiến chuyển thành tiền hoặc dùng hết trong vòng 12 tháng: tiền, phải thu khách hàng, hàng tồn kho, chi phí trả trước ngắn hạn. Tiền thuê 6 tháng của quán nằm ở đây.
Tài sản dài hạn phục vụ hoạt động nhiều năm: tài sản cố định, chi phí trả trước dài hạn, đầu tư dài hạn. Máy pha của quán được ghi theo nguyên giá, sau đó giảm dần qua khấu hao hằng tháng.
Ví dụ minh hoạ tháng tiếp theo: quán trích khấu hao máy pha 2.500.000đ (Nợ 642, Có 214) và phân bổ tiền thuê 20.000.000đ (Nợ 642, Có 242). Trên B01, giá trị còn lại của tài sản cố định giảm còn 147,5 triệu, chi phí trả trước còn 100 triệu. Hai khoản này không làm giảm tiền, nhưng làm giảm lợi nhuận và theo đó giảm vốn chủ sở hữu. Đây là lý do chủ doanh nghiệp thấy quán 'đông khách mà vẫn lỗ' trong những tháng đầu.
Cách chia ngắn hạn, dài hạn quan trọng với ngân hàng. Tỷ lệ tài sản ngắn hạn trên nợ ngắn hạn cho biết doanh nghiệp có đủ tài sản dễ chuyển thành tiền để trả các khoản nợ đến hạn trong năm hay không.
4. Nợ phải trả và vốn chủ sở hữu
| Nhóm | Ví dụ | Ý nghĩa với chủ doanh nghiệp |
|---|---|---|
| Nợ ngắn hạn | Phải trả nhà cung cấp, thuế phải nộp, lương phải trả, vay dưới 12 tháng | Phải chi tiền trong năm tới |
| Nợ dài hạn | Vay ngân hàng nhiều năm, đặt cọc dài hạn nhận được | Áp lực trả gốc và lãi trong nhiều năm |
| Vốn góp | Tiền chủ sở hữu đã góp thực tế | Phần cam kết dài hạn của chủ |
| Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối | Lãi (hoặc lỗ) tích luỹ qua các năm | Lỗ luỹ kế lớn làm vốn chủ sở hữu giảm, có thể âm |
Khi quán bắt đầu bán hàng, lãi hoặc lỗ hằng tháng sẽ làm thay đổi dòng lợi nhuận chưa phân phối. Nếu lỗ kéo dài, vốn chủ sở hữu có thể âm; tình huống này được phân tích trong bài lỗ luỹ kế vượt vốn chủ sở hữu.
Đội ngũ ACCA Consulting Vietnam thường gặp trường hợp B01 có khoản phải thu chủ sở hữu hoặc tạm ứng rất lớn. Đây là tín hiệu tiền doanh nghiệp đang được dùng cho việc cá nhân, cần xử lý trước khi làm hồ sơ vay vốn.
5. Sáu câu hỏi khi đọc bảng cân đối kế toán
- Tiền cuối kỳ có đủ chi phí cố định 2–3 tháng không?
- Phải thu khách hàng có tăng nhanh hơn doanh thu?
- Tồn kho có hàng chậm luân chuyển, cần lập dự phòng?
- Nợ ngắn hạn có lớn hơn tài sản ngắn hạn?
- Có khoản phải thu chủ sở hữu, tạm ứng kéo dài?
- Vốn chủ sở hữu tăng hay giảm so với năm trước, vì sao?
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tài sản luôn bằng nguồn vốn?
Mỗi nghiệp vụ đều ghi Nợ và Có cùng số tiền, nên mọi tài sản đều có nguồn hình thành tương ứng. Nếu B01 không cân, chắc chắn có lỗi số liệu.
Vốn điều lệ đăng ký có phải là vốn trên B01 không?
B01 thể hiện vốn đã góp thực tế. Vốn đăng ký chưa góp đủ không được ghi thành vốn góp của chủ sở hữu.
Doanh nghiệp nhỏ có cần đọc B01 hằng tháng không?
Không bắt buộc, nhưng xem B01 hằng quý giúp phát hiện sớm phải thu, tồn kho hoặc nợ vay tăng bất thường.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ lập bảng cân đối kế toán không?
Có. ACCA Consulting VN lập bộ báo cáo tài chính năm, gồm bảng cân đối kế toán, trong gói dịch vụ kế toán trọn gói.
Cần báo cáo tài chính đúng và dễ hiểu?
ACCA Consulting Vietnam giúp bạn có bảng cân đối kế toán phản ánh đúng tình hình doanh nghiệp. Nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
